fbpx

Interview met Hanneke Joosten, de schrijfster (en moeder) van ‘Julia’

De dubbele moraal van de GGZ:
wél dwang op medicatie,
geen dwang op gezonde voeding…


“De wortel van het kwaad bij teveel instellingen van de GGZ?
Volledig vertrouwen op medicatie en véél te weinig aandacht voor een gezonde leefstijl.”

Het Vierde Pad is pionier
Hanneke Joosten is blij met de werkwijze van Het Vierde Pad. “Ik wilde maar dat Het Vierde Pad er in  2011 was geweest voor mijn dochter,” vertelt de moeder van ‘Julia’, die al sinds 2011 zoekt naar een gezonde, helende omgeving voor haar dochter Julia. Ze  werd opgenomen in een GGZ-instelling toen zij 19 was. Hanneke: “Het leven in een herstellingsoord moet in de basis toch gezond zijn? Je kunt niet herstellen op koffie, cola, chips en chocoladevla – en dat was waar ze maanden op leefde…” Hanneke Joosten schreef een boek over haar teleurstellende ervaringen bij de vele instellingen waar Julia terecht kwam… “Ik zocht een plek waar ze niet geloven dat medicijnen het enige geneesmiddel zijn. Als pillen iets goeds doen, doen ze ook altijd iets kwaads. Het Vierde Pad doet dat perfect, ze zien de hele mens, niet een patiënt. Er is een fitnesszaal, dieptepsychologie en tussen de middag maken ze samen een supergezonde maaltijd. Er is écht intermenselijk contact, vanuit compassie en werkelijke betrokkenheid. Een crisis in de ontwikkeling is bij Jelmer en Marieke niet meteen een ziekte en essentieel onderdeel van het herstelproces zijn menselijke warmte en nabijheid.”

Nauwelijks alternatieven voor GGZ
De moeder van Julia vindt het aanbod in Nederland veel te beperkt. “Je hebt de keuze uit de GGZ. Dat is het. Zeker wanneer het ernstiger wordt. Bij psychose en suïcidaliteit zijn er vrijwel geen alternatieven dan GGZ of de PAAZ. Dat is in de praktijk een keuze tussen twee kwaden. Heel kwetsbare mensen komen op plekken waar chaos heerst, waar mensen schreeuwen en agressief zijn, waar draaideurverslaafden geroutineerd profiteren van de lekken in het systeem. Er wordt gedeald op gesloten afdelingen, alcohol en sigaretten zijn altijd op de een of andere manier verkrijgbaar. Een psychiater zei tegen mij: ‘De GGZ is inmiddels zieker dan de mensen die er een beroep op doen’. Dat lijkt mij wel alles te zeggen. We moeten naar een nieuwe manier van omgaan met mensen in een zielscrisis en Het Vierde Pad is als pionier een belangrijke stap in de goede richting.”

Mechanisch mensbeeld
“Het zijn niet de mensen die er werken, de meesten zijn heel erg okee,” vindt Hanneke, “Het is het systeem. Dat deugt niet. Er ligt een totaal mechanisch mensbeeld onder de behandeling. Wie psychisch in de war is, heeft volgense de huidige stand in de psychiatrie ofwel een chemische disbalans, of een deel van de hersenen werkt niet goed vanwege een beschadiging. De oorzaak is hoe dan ook biochemisch en kan alleen via medicatie worden opgelost. De instelling heeft vaak een financieel belang bij zoveel mogelijk diagnoses – dat levert meer verzekeringsgeld op.” Hanneke ziet  dat anders. “Voeding en beweging en gezond slapen spelen een veel grotere rol. Pillen zijn er vooral om emoties te onderdrukken, zodat de zorgverleners zo min mogelijk last hebben van de patiënten. Kalmerende middelen, antidepressiva en antipsychotica worden als snoepjes uitgedeeld.” Julia werd er ook mee volgepropt – zelfs tegen haar wil, want ze had een rechterlijke machtiging. Dan heb je als patiënt niks meer te zeggen.”

Vrijheid en vervuiling
“Maar ook als moeder heb je geen zeggenschap meer over je eigen kind!” meldt Hanneke. Ze moest aanzien hoe Julia totaal vervuilde in een van de GGZ-instellingen, op een gesloten afdeling. Haar voeding bestond daar uit chocolade, cola en chips. En pillen. Want dáár werd strikt op toegezien, daar was geen ‘recht op keuzevrijheid’.  Toen Julia’s moeder  daartegen protesteerde was het antwoord: “Tja, mevrouw, Julia heeft keuzevrijheid, daar kunnen we niet aankomen.” Dat ging ver. Julia wilde niet eten en ze wilde niet dat haar kamer en bad- en toiletruimte werd schoongemaakt. “Als Julia dat wil, kunnen wij haar niet dwingen. Ze heeft keuzevrijheid.” Hanneke: “Het was na verloop van tijd ronduit meer dan smerig in haar kamer, badkamer en toilet. Op een dag ben ik het zelf maar gaan schoonmaken.” Wat Hanneke vooral stoorde was de dubbele moraal van de instelling: medicatie kon wél tegen de keuze van Julia worden toegediend – desnoods onder dwang met behulp van een injectiespuit. “Kijk, dát klopt niet. Óf er is keuzevrijheid, óf niet. Dwangmedicatie is echt niet meer van deze tijd. Ze wilden haar zelfs ECT’s gaan geven (Electro Convulsion Therapy of wel electroshockbehandeling, red.)”

Pillenvrij alternatief
Door de pillen kreeg Julia de meest uiteenlopende bijwerkingen. Soms fysiek, veel vaker psychisch. “Ze werd op zeker moment enorm agressief, ze heeft in een van haar aanvallen van razernij voor duizenden euro’s schade aangericht in haar kamer – de ruiten gingen er letterlijk uit.” Toen de medicatie uiteindelijk werd stopgezet en Hanneke haar dochter mocht bijvoeden (ze woog toen nog maar 48 kilo), verdween de agressie en keerden de spieren en de levenslust weer wat terug. “Het personeel was enorm verrast over de verandering, maar toch ook weer niet zo dat er iets voor de afdeling wijzigde. Ze bleven pillen pushen. Daarom is het zo mooi dat Psychologenpraktijk ‘Het Vierde Pad’ een natuurlijk, pillenvrij alternatief biedt. Ik hoop van harte dat veel jonge mensen de weg naar Het Vierde Pad zullen vinden! ”  

Het boek ‘Julia’ is o.a. online verkrijgbaar bij Bruna en Bol.com

Jim van Os, hoogleraar in de psychiatrie, meer specifiek in de psychiatrische epidemiologie. Hij is Hoofd van de afdeling Psychiatrie en Psychologie van het UMC van Maastricht, schreef in het voorwoord van ‘Julia’:

“Mijn interpretatie van het verhaal van Julia en Hanneke is dat van een moeder die op zoek is naar een helende omgeving voor haar dochter, in brede zin. Een omgeving waar voeding, natuur, liefde en aandacht zodang zijn geoptimaliseerd dat een gepijnigde ziel er kan zijn, verblijven en herstellen. De nieuwste interpretatie van wetenschappelijk onderzoek in de psychiatrie lijken haar hierin geen ongelijk te geven.”